Preambula.

“Klinik A” teatr laboratoriyası ənənəvi teatr anlayışından köklü şəkildə fərqlənir. Bu, aktyorun, dramaturji materialın və ya rejissor dominantlığının əsas olduğu bir teatr deyil. Burada tamaşaçı psixoloji seansa gəlir və öz daxili dünyası ilə təmas qurur - travmalarından, dərinliklərdə gizlənib qalmış komplekslərindən və ruhi ağrılarından azad olmağa doğru gedir.

Bu prosesdə aktyor sənəti texnikası, xüsusən K.Stanislavski sistemi, eləcə də Z.Freydin psixoanaliz nəzəriyyəsi açar rolunu oynayır.

“Klinik A” üçün teatr tamaşa nümayiş etdirmək, dramaturji situasiyalarla və ya “heyrətləndirici aktyor oyunu” ilə tamaşaçını təsirləndirmək vasitəsi deyil.

Burada teatr özünütanıma alətidir.

Bundan sonra teatr “Loboratoriya”, tamaşaçı “pasiyent”, dramaturji və ya yazılı material pasiyentin öz hekayəsi – “epikriz”, teatr səhnəsi “palata”, rejissor isə “aparıcı həkim” deyə yazılacaq və qeyd ediləcək.

Bu məkanda pasiyent - gördüyü səhnə ilə empatiya quraraq katarsis yaşamır. O, 30–40 dəqiqə, bəzən isə bir saat ərzində “burada və indi” prinsipinə əsaslanaraq özünü araşdırır, daxilində baş verən prosesləri izləyir və özünü daha dərindən tanımağa başlayır. Bəzən isə seanslarda, sadəcə, bir saat susur və düşünür, sükutda özünə hesabat verir.

Əsas müddəalar.

Biz ənənəvi teatr deyilik.

Bizim laboratoriyamızda aktyor yoxdur.

Bizim laboratoriyamızda mətn yoxdur.

Bizim laboratoriyamızda ənənəvi rejissor, onun quruluşu, forma axtarışı, hökmü, diktaturası yoxdur.

Bizdə rejissor - aparıcı həkimdir.

Bu məkanda tamaşaçı yoxdur.

Bu məkanda pasiyent var.

Pasiyent buraya tamaşaya baxmağa yox, özünün içinə baxmağa gəlir.

Biz tamaşa göstərmirik.

Biz “rol” yaratmırıq.

Biz hekayə danışmırıq.

Biz təmas yaradırıq – “mənlə mənin təmasını”.

Bu teatrda dramaturji material hazır mətndən ibarət deyil.

Dramaturji material pasiyentin özüdür.

Onun yaddaşıdır.

Onun bədənidir.

Onun qorxuları, susqunluqları və səsləndirməyə ömür boyu çəkindiyi və qorxduğu suallarıdır.

Burada "dramaturji  materiala" epikriz deyilir.

Epikriz yazılmır.

Epikriz oxunmur.

Epikriz - yaşanır.

Bu teatr empatiya doğurmaq üçün deyil.

Bu teatr tamaşaçı yerindən səhnədəki hadisəyə baxıb katarsis keçirmək üçün deyil.

Heç kimi heyrətləndirmək niyyətimiz yoxdur.

Burada pasiyent ağlamaya da bilər, gülməyə də bilər, seans boyu etiraf etməyib susa da bilər.

Heç nə baş verməyə də bilər. Heç nə baş verməməsinin özü də bir aktdır, əsil "mənin tapılmasıdır."

- Mən bu gün susdum və içimə, öz yaşantılarıma enə bilmədim - demək ki, hələ əngəllər var və onları aşmalıyam.

Bu da prosesdir.

“Klinik A” üçün teatr - özünütanıma vasitəsidir.

Bədən diqqət və hərəkət üzərindən "öz məninlə" dürüst dialoqdur.

Biz aktyor sənətinin texnikalarını inkar etmir, hətta bu texnikalardan bizə lazım olan elementləri götürüb seanslarda pasiyentlərin üzərində tətbiq edirik.

Xüsusən K.Stanislavski sistemini, M.Çexovun "Nurlanmış aktyora doğru" təlimini. Bunları ifadəlilik və "aktyor oyunu" üçün yox - dərk üçün istifadə edirik.

Biz Z.Freydin psixoanalizini “müalicə” kimi yox, şüurun açarı kimi qəbul edirik.

Burada pasiyent özgə tale ilə empati qurmur. Özü özünə baxıb özünü tanıyır.

O, “burada və indi” öz taleyinə baxır.

Seans 60 dəqiqədən artıq olmamalıdır.

Bir diqqət obyekti: “Mən öz şüuaraltıma çöküb qalmış yaşantılarımda kiməm?"

Bu teatrda səhnə, parter (tamaşaçı zalı) və ən əsası - ənənəvi “teatr binası” anlayışı yoxdur. Seans (“tamaşa”) sakitlik, qaranlıq və səssizlik olan hər bir məkanda baş verə bilər. Qaranlıq və bir az işıq közərtisi - özün özünlə tək qalmaq üçün. Yetər ki, iki və daha artıq pasiyent olsun.

Bu lobaratoriya (“teatr”) güzgüdür - əgər sən baxmağa yox, görməyə hazırsansa - qapı açıqdır.

P.S. Bu eksperimental teatr və psixologiya mərkəzi deyil.

Müəllif: Elşad Abdulla
               Aktyor-rejissor