Könül Əliyeva-Cəfərova – “Yük götürən ulağın elegiyası”

Kor atın kürküyırtıq kar nalbəndinin lal harayı

Epiqraf: Getdim, gördüm bir dərədə iki kar, kor, kürkü yırtıq kirpi var.
Moris Meterlink

Hamam hamam içində…

Bu gün bütün teatrların, az qala, texniki işçisindən tutmuş, direktoruna, aktyoruna, rejissoruna qədər hər kəsin istənilən qəzetdə, jurnalda və saytda “adamı” var. Hansı ki, teatr haqqında ən xırda bir tənqidi fikir gedən kimi zəng vurub həmin fikri yazıdan çıxartdırır. Fikir çıxdıqdan sonra məna da gedir işinin dalınca, məzmun da. Məzmun və məna yoxdursa, problem də yoxdur. Yazıdakı bütün fikirləri çıxarandan, ütüləyəndən sonra yerdə qalır quru təsvir, tərif, mədh, tost. “Tamada-teatrşünas”ın (lap nəğməkar şair kimi səsləndi e…) yazdığı (dediyi) sağlıqlar da olur lülə kababın üstünün ədviyyatı, duzu, istiotu, zəncəfili, darçını… Müqtədir sənətkarlarımıza uzun ömür, can sağlığı, ailə səadəti, kabab qonaqlığı, Finlandiya arağı… Lənət sənə fiziki məhdudiyyətli şeytan. Yavaş-yavaş mutasiya başladı məndə də. Yaşasın tamadalıq, çaşdım e, teatrşünaslıq elmi.

Dramaturqlarla bağlı vəziyyət isə daha acınacaqlıdır. Ki, bunu siz məndən daha yaxşı bilirsiniz. Onların “işi daha ağırdır” – həm teatrlarda, həm də teatrşünaslıqda “özlərinə dost axtarmaq” məcburiyyətindədirlər. Teatrların mətbuat katiblərinin halını düşünəndə isə adamın tükləri biz-biz olur. Bu biçarələrin də birinci və ən ümdə işi jurnalistlərlə “dostluq” əlaqələri qurmaqdır. Ki, amanın günüdür, birdən “iri balıqların” zəngi tutmasa, mətbuat katibləri “b”, “c” variantı kimi həmişə ehtiyatdadır. Nəticədə, üz-üzdən utanar prinsipi ilə “parnikləşdirilmiş” mühitdə nə sağlam teatr düşüncəsi formalaşır, nə bədii yaradıcılıq məhsulu olan tamaşa yaranır, nə də tənqid inkişaf edir. Ona görə də “çolaq ayı-dəcəl meymun-çəp keçi”nin işbirliyindən yaranan tamaşa haqqında yazılan yazıdan “iki şiş kabab”ın qoxusu gəlir.

Xəlbir saman içində…

Ən ağlamalinski durum isə ondan ibarətdir ki, bu adamlar tənqiddən, teatrşünaslıqdan danışanda “ağızlarına çullu dovşan sığışmır” – tənqid yoxdur, teatrşünaslar həqiqəti yazmaqdan qorxur, tənqid teatrla rəqabətə girə bilmir və sair və ilaxır… Əzizlərim, ataların yaxşı bir sözü var, deyir, “kar atın kor… yox, kor atın kar… yox e, kar… kor… lal… hə, kor atın kor da nalbəndi olar”. Belə olan vəziyyətdə nə teatrın tənqidçidən nəsə gözləməyə, nə də tənqidçinin teatrdan nəsə ummağa haqqı var.

Teatr-tənqidçi münasibətləri o qədər qatlardan və laylardan ibarətdir ki, kələm kimi açıldıqca açılır. Dediyim kimi, hər bir aktyorun, rejissorun, direktorun mətbuatda “öz adamı” var. Kimin kiminlə problemi oldusa, xahişlə, minnətlə, gizlin yollarla, altdan-altdan informasiyaları ötürüb adam haqqında “danos” yazdırır, yaxud da cuşa gəlib, min bir xahişlə, minnətlə özündən müsahibə götüzdürür, “quyğuru qapı arasında qalan” kimi – “mən belə deməmişdim”, “jurnalist məni yoldan çıxardıb”, “sözü ağzımdan məcbur alıb” kimi ifadələrlə məsuliyyəti öz üzərindən atır. Xoşbəxtlikdən də, bir ovuc adamıq, heç nə gizli qalmır.

Dəvə dəlləklik eylər…

Hər ilin sonunda olduğu kimi, yəqin, bu il də əzizim Xəlayə Rəis “əlinə bir mikrofon götürüb” düşəcək teatr cameəsinin canına ki, “ilin ən uğurlu tamaşası və teatr hadisəsi hansı olub”…

Hər ilin sonunda olduğu kimi, yəqin, bu il də böyük-böyük adamlar “geni dəyişdirilmiş pomidor” kimi üzdən hamar və qıp-qırmızı parıldayan, içindən sarılıq xəstəliyi tutmuş adam kimi sap-sarı saralan tamaşaların bir neçəsini ilin uğurlu pomidoru… üzr istəyirəm, tamaşası kimi oxuculara sırıyacaq…

Hər ilin sonunda olduğu kimi, yəqin, bu il də böyük-böyük rejissorlar “vallah öz tamaşamdan başqa heç bir tamaşaya baxmamışam” deyəcək…
Xəyaləcim, səni verənə şükür (öpücük smayliki).

Sonda qızıldan qiymətli, aydan arı, sudan duru, qurudan yaş, yaşdan quru fikirlərimi dostum Saleh Səbatın çağdaş post-post-post-postdramaturgiyamızın leytmotivi kimi çıxış edən, dahiyənə poeziya nümunəsi “Yük götürən ulağın elegiyası” dramatik poemasının aşağıdakı misraları ilə yekunlaşdırmaq istəyirəm:

Pul verib səni aldım
Dedim sənə dayağım.
Yükümü götür yoruldum,
Ulağım, ay ulağım.

Köhnə hamam içində…

P.S. Bu nömrəyə zəng çatmır, telefon ya söndürülüb, ya da əhatə dairəsi xaricindədir. Nömrənin sahibi də kabab yeməyi sevir, amma “uçastkovının payından” yox))).

- Advertisement -

BIR CAVAB BURAXIN

şərhinizi daxil edin!
Buraya adınızı daxil edin

Read More

ADMİU-nun tələbələri J.B.Molyerin əsərinə müraciət edib

Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində Jan Batist Molyerin əsəri əsasında “Meşşan zadəganlıqda” tamaşası hazırlanıb. Tamaşa 26 dekabr tarixində saat 11.00-da Universitetin Böyük səhnəsində...

6 Reasons Girls Should Play Sports

Seen you eyes son show. Far two unaffected one alteration apartments celebrated but middletons interested. Described deficient applauded consisted my me do. Passed edward...

Elçin Cəfərov – Alman teatrında ekspressionizm

Ağlın və qəlbin dünyaya münasibəti   “Ekspressionizm” termini latıncadan “ifadə” mənasını verən “expressio” sözündən götürülüb. İncəsənətdə modernizm mərhələsinin cərəyanlarından biri hesab olunur. XX əsrin əvvəllərində Avropa...

Recent

Yarıməsrlik sənət yolu

Mingəçevir Dövlət Dram Teatrının 50 illik yubileyi təntənəli şəkildə qeyd olunub. Tədbirdən öncə Mədəniyyət naziri Əbülfəs Qarayev, nazirin birinci müavini Vaqif Əliyev, şəhər İcra...

“Dəniz küləyi lodos”

Sabit Rəhman adına Şəki Dövlət Dram Teatrında türk dramaturqu Bayazit Gülercanın “Dəniz küləyi lodos” pyesi əsasında hazırlanan tamaşanın məşqlərinə başlanılıb. Teatrın 2018-ci il üçün...

Nicat Qərib – “Ağrıların rəngi”

İlk dəfə bu əsərin quruluşu mənə təklif ediləndə çox tərəddüd etdim. İmtina etmək də istəmirdim. Bilirsiz, bu əsəri oxuyanda adama elə gəlir ki, çox...