Ana səhifə » Resenziya » Cövhər Xeyrullayeva – … Və “Kəloğlan”

Son yazılar

Afişa
Avqust 23, 2019

3-cü M.A.P Beynəlxalq Teatr Festivalı başlayır

Xəbər
Avqust 21, 2019

Akademik Musiqili Teatrın aktyoru Məhərrəm Qurbanov vəfat edib

Xəbər
Avqust 20, 2019

Şövqi Hüseynov: “Belə mötəbər festivalda tamaşaçıların rəğbətini qazanmaq ən böyük mükafatdır”

Xəbər
Avqust 20, 2019

Lənkəran teatrı xarici səfərdən qayıdıb

Müsahibə
Avqust 12, 2019

Şarud Mehdiyeva: “O obraz həyatım boyu məni həyəcanlandırıb”

Müsahibə
Avqust 10, 2019

Taleyini dəyişmək şansından yararlanmayan Məcnun

Xəbər
Avqust 9, 2019

“İftixar Piriyevin vəzifəsindən uzaqlaşdırılıb, cəzalandırılmasını istəyirəm”

Mövqe
Avqust 9, 2019

Samirə Behbudqızı – I Lənkəran Beynəlxalq Teatr Festivalı

Sirk
Avqust 6, 2019

Rəcəb Məmmədov – Sirk sənətimizin yubilyar veteranı

Xəbər
Avqust 1, 2019

Teatrşünas Kəmalə Cəfərzadə vəfat edib

Xəbər
İyul 31, 2019

Prezident kino xadimlərini təltif etdi

Mövqe
İyul 25, 2019

Samirə Behbudqızı – “Boş məkanın dolğunluğu”na varaq

Xəbər
İyul 24, 2019

Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrının 100 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında sərəncam

Xəbər
İyul 23, 2019

Boris Şukin adına Teatr İnstitutunun Azərbaycan studiyasının tələbələri ilə görüş

Xəbər
İyul 20, 2019

Şair, dramaturq Kəmalə Ağayeva vəfat edib

Xəbər
İyul 18, 2019

Dramaturq Tüncer Cücenoğlu vəfat etdi

Xəbər
İyul 17, 2019

“Stanislavskinin Elektroteatrı” ilk dəfə Bakıda

Mövqe
İyul 17, 2019

Könül Əliyeva-Cəfərova – KƏDƏRLİ KLOUN haqqında şən elegiya

Xəbər
İyul 16, 2019

Xəyalə Rəis – Teatrlarımızın ən çalışqan mətbuat katibi kimdir?

Müsahibə
İyul 16, 2019

Mikayıl Mikayılov: “Azərbaycan Teatrının tarixində müəyyən işlər etməyin vaxtı çatıb”

Xəbər
İyul 15, 2019

Bakı Uşaq Teatrı iki tamaşa ilə çıxış edəcək

Xəbər
İyul 15, 2019

Lənkəran Dövlət Dram Teatrı İranda keçirilən Milli Teatr Festivalının diplomuna layiq görülüb

Müsahibə
İyul 11, 2019

Şekspirin mənfi obrazlarından niyə bezmirik?

Xəbər
İyul 11, 2019

Akademik Musiqili Teatr mövsümə “O olmasın, bu olsun”la yekun vuracaq

Xəbər
İyul 11, 2019

Gənc Tamaşaçılar Teatrı mövsümü “Müharibə” tamaşası ilə bağladı

Xəbər
İyul 11, 2019

Kukla Teatrı mövsümü başa vurur

Xəbər
İyul 9, 2019

ƏSA Teatrı mövsümü anşlaqla başa vurdu

Müsahibə
İyul 7, 2019

Bolqar rejissor Qarabağ barədə pyes yazır

Mövqe
İyul 6, 2019

İSRAFİL İSRAFİLOV – SƏN KİMSƏN, HAMLET?

Xəbər
İyul 6, 2019

Bakı Uşaq Teatrı Türkiyədə təcrübəsini öyrədir

Cövhər Xeyrullayeva – … Və “Kəloğlan”

Mart ayı bitməyən bayramları ilə davam etməkdədir. 1-9 mart tarixlərini “Boş məkanın dolğunluğu 2” festivalı ilə başa vurub 10 mart milli teatr gününü də premyerada qeyd elədik. Abdulla Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrı məşhur türk xalq nağıllarından “Kəloğlan masalları” əsasında “Kəloğlan” adlı tamaşa ilə qarşımıza çıxdı. Tamaşanın quruluşçu rejissoru Qurban Məsimov, quruluşçu rəssamı Əfşan Əsədovadır.

Tamaşaya mənimlə birlikdə gedən balaca seyrçimdən təəssüratlarını soruşuram:

– Tamaşa xoşuna gəldi?

– Hə, amma, div, şir, ayı daha çox xoşuma gəldi.

-Bəs, Kəloğlan?.

-TRT Çoçukdakı daha yaxşıdır.

Balaca seyrçimizin bu cür analogiya aparması bizə çox sadəlövh görünə bilər.  Bu baxımdan məsələyə aydınlıq gətirmək lazımdır. Çağdaş azyaşlıların izlədikləri  süjetlər iki qismə bölünür: türkdilli telekanallarda yayımlanan cizgi filmləri və “youtube” kanallarında “uşaq videoları” adı ilə yerləşdirilən qısamüddətli videolar. Nümunələrin hər ikisində sözçülükdən imtina edilərək, əsas etibarilə əmələ yer verilir. Bu videolar ardıcıl olaraq nəyisə öyrədir, hər hansı bir əşyadan istifadəni, müəyyən vəziyyətlərdən çıxış yollarını göstərir. İzlədikləri nəsnə davamlı hərəkətdə olur, dinamikdir, uşaqların darıxmağa qoymur.

Bəs, istər Kukla teatrının, istərsə də paytaxtın digər teatrlarının repetuarında yer alan uşaq tamaşalarında müasir uşaqların tələbləri nəzərə alınırmı? Uşaqların dəyərləndirmə qabiliyyəti bu cür fərqli yöndən inkişaf etdiyi halda, nədənsə, biz “uşaqları necə olsa, aldatmaq olar” düşüncəsi ilə yaranan tamaşalara daha çox rast gəlirik. Tamaşalarda bu axıcılıq və dinamikliyə “qaraqışqırıqla” nail olmağa çalışırıq. Belə hallar daha çox Yeni il və Novruz şənliklərində “nəyəsə xatir” ərsəyə gələn tamaşalarda müşahidə olunur. Məsəli “Kəloğlan”dan uzaq…

Məsələnin ikinci tərəfi də var: Qorxulu və aqressiv obrazlar azyaşlıların sevimlisinə çevrilib. Yazının da əvvəlində balaca seyrçimin məhz div, ayı, şir obrazlarını bəyəndiyini qeyd etmişdim. Evində azyaşlı olan hər kəs çox yaxşı bilir ki, kiçik yaşlarından asudə vaxtlarını texnologiya ilə keçirən körpələrə daha sonra bu sahədə qadağalar qoymaq müşkül məsələdir. İlk öncə, düşünürük ki, onların izlədikləri öyrədicidir, faydalıdır, lakin, nəzarətsiz qoyduqda tamamilə ürküdücü, qorxunc motivli görüntülərə yönəlir. Təhlükə də məhz buradan başlayır. Bir haşiyə çıxaq. Son günlərdə dünya gündəmini zəbt edən “Momo” oyunu Meksika, Yaponiya, Latın Amerikası və Fransanı ən çox narahat edən məsələlərdən birinə çevrilərək Türkiyəyə çatıb və bizə daha da yaxınlaşıb. “Momo” animasiya oyunu azyaşlıların izlədikləri “uşaq videoları” sırasından çıxaraq onlara oyun oynamağı təklif edir. Amma öncə, kəsici alətlərin harada yerləşdiyini və onlardan özünə və başqasına necə xətər toxundura biləcəyini öyrədir. Bunu etmələri üçün təkid edir, əks tədqirdə onları tapacağı ilə hədələyir. Uşaqları birbaşa intihara aparan bu oyunlar  ispandilli ölklərdən birində yaranaraq, qısa müddətdə milyonlarla baxış toplayıb. Momo obrazı isə Yaponiyada sərgilərdən birində nümayiş olunan əsərdən götürülüb. Hazırda məsələnin həlli üçün mümkün tədbirlərin icrasına başlanıb. “Google” və “youtube” bu videoları şiddət motivli video olaraq aradan qaldırır. Sosial şəbəkələr “Yaxşı ki, gəldin, Momo” başlığı altında uşaqlarına zaman ayırması üçün valideynlərə çağırışlar edir.

Nəzərə alsaq ki, teatr həmişə valideynlərin uşaqlarına ayırdığı zamanın bölüşdürülməsində səmərəli çıxış yolu olub, mənim də uşaqları könül rahatlığı ilə dəvət edə biləcəyim məkan Abdulla Şaiq Adına Kukla Teatrı və “Kəloğlan” tamaşasıdır. Kəloğlan Türk və Altay mifologiyasında ortaq obraz hesab olunur. O, nənəsi ilə birgə yoxsulluq içində yaşayan Anadolu dəliqanlısıdır.  Xaraktercə tənbəl, oyunbaz, düşdüyü çətinliklərdən yumor hissi ilə, hazırcavablığı ilə çıxan, özü də bilmədən şans üzünə gülən bir obrazdır. Tamaşada isə Kəloğlan, əsasən, zəka və hazırcavablıq nümunəsi kimi təqdim olunur (baxmayaraq ki, mənim balaca seyrçim bu obrazı ideal hesab etmədi).

Tamaşanın musiqi tərtibatı seyrçinin tamaşadan gözləntilərini artırır. Qurban Məsimovun nağılçı səsi, ayrı-ayrı türk xalqlarının musiqisi, şaman üslubunda dekorasiya və estetikliyi ilə seçilən kuklalar yüngül xoş hisslərin ab-havasını yaradır. Nənəsinin baş bəlası Kəloğlan öz macərasına keçilərin axtarışına çıxmaqla başlayır. Bu yolda qarşısına ağlağan şah qızı, ayı, şir, ilan, div kimi maneələr çıxır. Hamısını yüksək zəkası ilə dəf edir. Evə isə keçilərin və divin  bəxşiş verdiyi nar ilə geri dönür. “Biri var idi, biri yox idi…” kəlməsi ilə başlayan masal Kəloğlanın düyün mərasimi ilə bitir. Kuklalar qədim türk musiqisi altında toy məclisinin iştirakçılarına çevirlirlər. 35 dəqiqə davam edən “Kəlaoğlanın masalları” lakonikliyi ilə həm azyaşlıların, həm də böyüklərin tamaşadan xoş təəssüratla ayrılmasına yardımçı olur.

Oxşar yazılar

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir