Ana səhifə » Mozaika » Cövhər Xeyrullayeva – “PARAD” – Dörd avanqardistin birgə məhsulu

Son yazılar

Müsahibə
May 10, 2019

“Bermud üçbucağı”nda – Gülşad Baxşıyeva

Afişa
İyun 13, 2019

Paytaxt teatrlarının həftəlik repertuarı (13 iyun – 20 iyun)

Müsahibə
İyun 13, 2019

Dağlar Yusif – “dOM” Teatrından reportaj: ”Bu şəxsən mənimçün təzə deyil”

Xəbər
İyun 13, 2019

Bəsti Cəfərova – 60 yaş

Xəbər
İyun 13, 2019

“Leyli və Məcnun” operasının növbəti tamaşası keçiriləcək

Xəbər
İyun 12, 2019

Dərbənddə “Nəsimi ili-Nəsimi dili” tamaşası təqdim olunub

Xəbər
İyun 12, 2019

Azərbaycanlı rejissor dünyaya səs salan layihəyə imza atdı

Xəbər
İyun 11, 2019

Akademik Musiqili Teatrda ənənəvi mükafatlandırma olacaq

Xəbər
İyun 10, 2019

“Kubinka” tamaşasının premyerası baş tutacaq

Xəbər
İyun 9, 2019

Rus Dram Teatrı “Tənhalığın komediyası”nı təqdim edib

Xəbər
İyun 8, 2019

“dOM” Teatrı “Tuğanlıq” festivalında mükafat qazanıb

Persona
İyun 7, 2019

Aydın Talıbzadə – “SFİNKS VƏ KONTRABAS”

Xəbər
İyun 7, 2019

Nəsimiyə həsr olunmuş tamaşa Dərbənd qalasında

Xəbər
İyun 7, 2019

Teatrlarda PR işinin təşkili mövzusunda dəyirmi masa keçirilib

Xəbər
İyun 7, 2019

“Qızıl balıq” tamaşasının premyerası oldu

Xəbər
İyun 7, 2019

“Sonuncu”nun kinoversiyası çəkilir

Xəbər
İyun 7, 2019

Lənkəranda keçirilən Beynəlxalq Teatr Festivalı başa çatıb

Mövqe
İyun 6, 2019

Bayram kimi festival

Xəbər
İyun 5, 2019

YUĞ Dövlət Teatrı bu gün “Novruz” Festivalında çıxış edəcək

Xəbər
İyun 5, 2019

Uşaqların üzünü güldürən festival

Xəbər
İyun 5, 2019

Serbiya, Özbəkistan və Azərbaycan opera ulduzları birgə çıxış edəcəklər

Xəbər
İyun 2, 2019

I Lənkəran Beynəlxalq Teatr Festivalı ikinci gününü başa vurdu

Xəbər
İyun 2, 2019

Lənkəran Teatr Festivalının birinci günü başa çatdı

Mövqe
May 30, 2019

Aynurə Mustafayeva – Niyə biz yaxşı dram yarada bilmirik?!

Xəbər
May 30, 2019

LƏNKƏRANDA I BEYNƏLXALQ TEATR FESTİVALI KEÇİRİLƏCƏK

Müsahibə
May 30, 2019

Naibə Allahverdiyeva: “Bu sənətin nümayəndəsi olduğum üçün utanıram”

Xəbər
May 29, 2019

I Lənkəran Beynəlxalq Teatr Festivalı keçiriləcək

Persona
May 29, 2019

Aygün Aslanlı – Sükutunu pozmayan İNSAN…

Xəbər
May 28, 2019

Akademik Musiqili Teatrı işə qəbul elan edir (R)

Xəbər
May 27, 2019

“Boy çiçəyi” tamaşası İlyas Əfəndiyevin 105 illik yubileyinə həsr olunub 

Xəbər
May 26, 2019

Səhnə “Bizim Don Kixot”undur

Cövhər Xeyrullayeva – “PARAD” – Dörd avanqardistin birgə məhsulu

1911-ci ildə əsası qoyulan və dövrünün ən önəmli fiqurlarını ətrafında cəmləyən “Sergey Dyagilevin Rus Baleti” truppası nəinki Rusiya, eləcə də, dünya xoreoqrafiya sənətinin inkişafında əsaslı rol oynamışdı. Sergey Pavloviç Dyagilev yaratdığı kompaniyaya Mixail Fokin, Vatslav Nijinski, Serj Lifar, Cocr Balançin, Leonid Myasin, Leon Bakst, Aleksandr Benua, Anri Matiss, Koko Şanel, Pablo Pikasso, Rixard Ştraus, Sergey Prokofyev, Erik Sati kimi dahiləri cəlb edə bilmişdi.
Yazını bu truppanın teatr tarixində önəmli hadisəyə çevrilən ilk sürrealist tamaşa – “Parad” birpərdəli baletinə həsr edirik. Premyerası 18 may 1917-ci ildə Şatle teatrında keçirlən bu balet dörd nəhəng avanqard sənətçinin ortaq işi idi. Əsərin mətni Jan Koktoya, musiqisi Erik Satiyə, xoreoqrafiyası Leonid Myasinə, səhnə tərtibatı isə Pablo Pikassoya aid idi. Giyom Apolliner baletin premyerası üçün “Yeni ruh” adlı manifest yazaraq tamaşa haqqında “həyatın özündən doğru” təyinini işlətmişdi. G.Apolliner məqaləsində müharibənin təsirindən təzəcə çıxmaqda olan Paris tamaşaçılarını “yeni ruh”u izləməyə çağırırdı.

Tamaşa səyyar balaqan sirk artistlərinin meydan tamaşasından öncəki paradını əks etdirirdi. Onlar nümayişdən qabaq insanların diqqətini cəlb etmək üçün çıxış edir və tamaşaçıları toplayırdılar. Sirk mövzusu daha öncə O.Domiye, J.Syora, T.Lautrek tərəfindən işlənmiş olduğundan rəssamlıqda elə də böyük yenilik sayılmasa da, balet sənəti üçün sirk artistlərinin həyat həqiqətini əks etdirməsi baxımından yenilik sayılırdı. Obrazlar çinli sehrbaz, amerikalı və fransız menecer, amerikalı qız, at və akrobatlardan ibarət idi.

Balet Pikassonun kubist üslubda dizayn etdiyi pərdə önündə oynanırdı. Sərt akkordların müşayəti ilə qalxan pərdə açdığı mənzərə ilə tamaşaçıların əhvalında gərginlik, narahatlıq ab-havası yaratmalı idi. Dəstənin önündə kostyum geyinmiş, əlində tənbəki tutmuş, 2,5 metr hündürlükdə nəhəng fransız menecer addımlayırdı. O, çinli sehirbazı səhnəyə çağırır, çinli sehirbaz gəlir, Şərq musiqisi altında nömrə göstərir və yenidən pərdə arxasında gözdən itirdi. Daha sonra isə Nyu-Yorku təmsil edən göydələn kostyumunda, əlində “Parad” yazılı tablo və səsgücləndirici olan amerikalı menecer səhnəyə çıxırdı. Hər kəsdə təəccüb, hətta ikrah doğuran bu geyimlər Pikasso tərəfindən üçölçülü kubist tablo kimi yaradılmışdı. Bəzi tənqidçilərin fikrincə kostyumlar həddindən artıq süni, qeyri-real tərtib olunmuşdu və aktyorların hərəkətinə ciddi maneçilik törədirdi.

Beləliklə, tamaşanın ilk nümayişi böyük narazılığa səbəb olmuşdu. Burada hətta Satinin musiqisi də tənqidçilərdən mənfi reaksiya almışdı. Çünki, Satinin kompozisiyasında musiqisiz səslərdən istifadə olunmuşdu. Jan Koktonun təkidi ilə Sati buraya çap maşınının səsini də əlavə etmişdi. İlk nümayişin uğursuzuluğuna baxmayaraq, 1919-cu ildə Londonda baş tutan ikinci nümayiş “Sergey Dyagilevin Rus Baleti” truppasının ən böyük uğuru kimi qiymətləndirilmişdi.

Oxşar yazılar

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir